Nieuws - Breekjaar

Lees meer nieuws over alle eigenschappen van een Breekjaar: tussenjaar, studiekeuze, persoonlijke ontwikkeling, coaching, stoppen met studie en naar het buitenland gaan. 

Weten wie je bent

‘Straks kom ik er weer achter dat dit het niet is’ 

Ze zijn het ‘moeten’ op school meer dan zat, maar wat willen ze dan? Een deel van de eindexamenkandidaten komt er niet uit. Ook jongeren die hun studie afkappen, lopen soms vast. Voor hen is Breekjaar een optie. Een tussenjaar waar post-pubers door persoonlijke coaching en intensief groepswerk zichzelf leren kennen, hun motivatie, leerstijl en daarmee ook de uiteindelijke beroepsvoorkeur. 

Tekst Joëlle Poortvliet / Bron: Het onderwijsblad 

Op een zonnige zaterdag ontmoeten potentiële ‘Brekers’ in een voormalig Amsterdams schoolpand generatiegenoten die op dit moment de Breekjaar-pilot volgen. Het contrast is groot. Eerstgenoemden zitten nog volop in de stress van schoolonderzoeken of zijn onzeker door een recent afgebroken studie. Ze ervaren veel druk. De overheid wil dat ze voor 1 mei een studie kiezen, ouders verwachten een opleiding die leidt tot economische zelfstandigheid en vrienden lijken vrij makkelijk de volgende horde op weg naar volwassenheid te nemen. Tegenover hen breed glimlachende, zelfbewuste leeftijdgenoten. Inmiddels over de helft van het Breek-programma zeggen zij niet alleen te weten wat ze willen gaan doen, maar ook wie ze zijn. “Ik voel me bevoorrecht dat ik hier dingen leer waar sommige mensen op hun veertigste nog niet achterkomen”, aldus de 19-jarige jarige Esther.

Stephen Covey
Aan de wand van het Breekjaar-werklokaal hangt een groot vel met daarop de Theorie U van managementgoeroe Otto Scharmer. Op de kast een stapel boeken over motivatie en persoonlijk leiderschap, bovenop The Seven Habits van Stephen Covey. Materiaal dat het gemiddelde decaangesprek niet haalt, als dat een-op-een-contact überhaupt al plaatsvindt. De VO-raad laat in 2012/13 onderzoek doen onder eerstejaars hbo en wo naar loopbaanbegeleiding op hun middelbare school. Een derde geeft aan geen enkel individueel gesprek met een decaan of mentor over beroepsoriëntatie te hebben gevoerd. Bijna hetzelfde percentage (28) stopt in het eerste jaar met de studie, of verandert van richting. De relatie tussen beide gegevens is niet makkelijk te leggen. De onderzoekers doen suggesties voor betere en eerdere begeleiding in het keuzeproces. Daarmee zou het vo de uitval in hbo en wo met een derde kunnen terugdringen. Tegelijk geeft men toe dat zelfs als mentoren en decanen zich maximaal inspannen nog steeds een op de vijf studenten afhaakt.

Eindresultaat
Volgens Dolf Hautvast, medeoprichter van Breekjaar, zit de problematiek ingebakken in het onderwijs. Het hele Nederlandse systeem is gefocust op eindresultaten. “Cito-toetsen, schoolonderzoeken en examens, ze laten weinig ruimte om jezelf te leren kennen, te ontdekken hoe je in een groep functioneert, of je iemand bent die vanuit beelden of juist vanuit woorden leert.” 
De nadruk op de dingen goed doen, is dan ook het eerste waar coach Lucas op de kennismakingsdag vanaf wil: “Hier vieren we onze fouten. Ze betekenen dat je iets doet en alleen door te doen, kom je er achter wat je wilt.” De toon is gezet. Nog geen uur later juicht de groep wanneer één van hen een woord verkeerd uitspreekt, worden persoonlijke verhalen aan de hand van associatiekaarten met elkaar gedeeld en leren de jongeren door een mindset-oefening dat ze letterlijk verder kunnen reiken dan ze aanvankelijk denken. 

Bijbaantje
Twijfelen betekent overigens wel kassa, want vormingsonderwijs zoals Breekjaar is niet door het Rijk erkend. Er is dus geen studiefinanciering en geen OV-jaarkaart. (....) Breekjaar kost 7600 euro en wordt grotendeels door de deelnemers opgehoest in dezelfde periode. Een bijbaan aan het programma koppelen maakt hen nog verantwoordelijker voor het inhoudelijke proces, stelt de organisatie. En het bedrag is haalbaar, leggen de Brekers uit aan kritische ouders die zich aan het eind van de dag in de tuin van de school hebben verzameld. Een van de vaders: “Mijn zoon zoekt al maanden werk en kan niks vinden. Gaan jullie dan bemiddelen, of hebben jullie werkplekken?” Een moeder maakt zich zorgen over de komst van het sociale leenstelsel. “Is het niet slimmer als mijn dochter zich toch maar gewoon voor een studie aanmeldt? Dan valt ze tenminste nog onder de gunstige leenvoorwaarden.”


Waar financiën en zekerheid de ouders bezighouden, lijken de jongeren stuk voor stuk voor het tussenjaar-concept te vallen. Volgens Hautvast omdat het ingaat op een behoefte die in het vo vaak onvervuld blijft: “Aandacht en oprechte interesse voor wie ze zijn en wat ze kunnen. Waar ga je van ‘aan’ en welke belemmeringen weerhouden je daarvan?” Hij werkt sinds kort samen met de VO-raad om elementen van het programma in het reguliere onderwijs te krijgen. “Een decaan of mentor kan natuurlijk nooit bewerkstelligen waar wij hier een jaar de tijd voor nemen. Maar hopelijk zijn zelfkennis en toekomstoriëntatie over een paar jaar verplichte vakken op elke middelbare school. Deze generatie moet veel vaker dan alleen aan het eind van het vo keuzes maken. Weten wie je bent is daarbij essentieel.” 

{noten}
Volgend schooljaar start Breekjaar in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam. Meer informatie op www.breekjaar.nl 
Het complete onderzoek van de VO-raad naar loopbaanbegeleiding en beroepsoriëntatie staat op www.lob-vo.nl 

 

‘Ik kwam amper van de bank af’
Kevin Webster (20, Haarlem) is na het afkappen van zijn studie toegepaste psychologie opnieuw op zoek naar wat bij hem past. Zelf is hij daar vrij rustig onder, zijn ouders een stuk minder. Na de havo heeft hij al een keer een tussenjaar genomen. Weggegooide tijd, zegt hij achteraf. 
“In dat jaar is vrij weinig gebeurd. Ik ging wel naar feestjes en zo, maar ik heb vooral gechild. Hele dagen op de bank hangen. Mijn ouders werden gek van me. Zelf ben ik een vrij relaxed persoon. Ik denk: het komt wel goed. Als niet nu, dan volgend jaar. 
Ik vind het fijn om mensen te helpen. Eigenlijk zou ik het liefst de hele wereld helpen. Daarom ben ik eerst bij politicologie gaan praten. Daar zeiden ze: Misschien is toegepaste psychologie meer iets voor jou. Dat had het ook zeker kunnen zijn, als iemand me ooit had uitgelegd hoe het hbo werkt. Ik heb add en ben dyslectisch. In de eerste periode alleen al moest ik twaalf boeken lezen, terwijl ik een uur doe over tien bladzijden. Dan gaat het dus niet werken.
Op de middelbare school heb ik nooit met een docent over mijn toekomst gesproken. Ze waren aardig, maar niet echt in je geïnteresseerd. Nu wil ik eigenlijk wel uitzoeken wat me tegenhoudt om iets te ondernemen. Waarom ik iets wel snel oké vind.” 

‘Mei leek nog zo lekker ver weg’ 
De meeste van haar klasgenoten gaan een economische hbo-opleiding volgen in de regio. Ook Anne Biemans (16, Veghel) heeft het profiel economie en maatschappij, een keuze die destijds niet veel moeite kostte. Maar wat ze na de zomer moet gaan doen? Geen idee. Ze vindt van alles leuk, alleen geen enkele opleiding per se leuker dan de andere. En intussen tikt de klok door. 
“Ik heb er wel echt stress van. Het zou me gewoon een veel rustiger gevoel geven als ik het weet. Open dagen bezoeken heeft maar weinig geholpen. Iedere keer denk ik ‘ja, dit is ook best leuk’. Maar er springt nooit iets uit, dat ik voel: dit wil ik echt heel graag gaan doen. Tegelijk ben ik superdruk met mijn schoolonderzoeken en eindexamen. Ik ga hopelijk wel slagen, maar er kan nog iets heel erg misgaan. Ik weet het niet honderd procent zeker. Dat helpt ook niet mee.
Mijn moeder roept wel eens: Heb je je nou al ingeschreven voor een studie? Hou op, mam, roep ik dan terug. Alsof ik het niet druk genoeg heb. Mei leek ook nog zo lekker ver weg. Op school wordt er wel aandacht aan besteed. Ik heb ook een gesprek gehad met een decaan en een woordweb-oefening gedaan. Maar uiteindelijk komt hij toch met zo’n ellenlange lijst studierichtingen en dan weet ik het niet meer.” 

‘Ga ik op gelukkig zijn in dit vak?’
In het najaar van 2008 – start van de crisis – een mbo-opleiding richting toerisme afronden, was niet zo strak getimed. Maar dat kon Wendy de Jong (24, Amstelveen) natuurlijk niet weten. Nu werkt ze bij een opticien en overweegt ze een vierjarige deeltijdopleiding. En weer doemt de vraag op: Ga ik op de lange termijn gelukkig zijn in dit vak?
“In 2011 kreeg ik na jaren solliciteren eindelijk een baan als reisleidster op Kreta. Ik dacht dat ik dolgelukkig zou zijn, maar het omgekeerde gebeurde. Ik vond het verschrikkelijk. De nachtelijke telefoontjes van ontevreden en onbeleefde mensen. ’s Ochtends om 4 uur in de bus om mensen van het vliegtuig op te halen. De enorme verantwoordelijkheid. Ik zat regelmatig huilend aan de Skype.
Mijn docenten op het mbo neem ik niks kwalijk. Zij kwamen allemaal uit de praktijk en hadden juist heel leuke werkervaringen. Ik ging het vak wel romantiseren. Al die landen zien, vreemde talen en culturen leren kennen. Mijn mentor raadde me destijds af om op stage te gaan hosten. Ze vond me te jong. Achteraf heb ik daar wel spijt van. Als ik het toen had geprobeerd, was ik nooit verder in die richting gegaan. Inmiddels is de wereld veranderd. Mensen boeken en regelen zelf hun vakanties. Ik ben de optiekbranche ingegaan omdat ik daar wel vacatures zag. Ik werk graag met klanten en het is een vak waarin je je kunt ontwikkelen. Maar nu ik op het punt sta voor een studie te kiezen, word ik onzeker. Ik wil niet over tien jaar er weer achter komen dat dit het eigenlijk niet is voor mij.”

© 2014 het Onderwijsblad.